Ngoài đơn đăng ký nhãn hiệu, tên trùng hoặc gần trùng nhãn của bạn có thể xuất hiện ở bốn chỗ khác: tên doanh nghiệp mới thành lập, tên miền, tên gian hàng trên sàn thương mại điện tử, và tên trang hoặc tài khoản trên mạng xã hội. Những chỗ này không nằm trong cơ sở dữ liệu của Cục, mỗi chỗ có cách tra riêng, và mức độ ảnh hưởng tới bạn cũng khác nhau.
Bài này giúp chủ nhãn nhỏ thêm bốn chỗ đó vào lịch canh một cách gọn nhẹ. Bài không đi sâu vào thủ tục khiếu nại từng loại, vì mỗi loại là một quy trình riêng; mục tiêu ở đây là phát hiện sớm và phân loại đúng để biết trường hợp nào đáng hành động.
Tên trùng mọc ở đâu ngoài hồ sơ của Cục
Thành lập doanh nghiệp, đăng ký tên miền, mở gian hàng hay tạo trang mạng xã hội đều nhanh và rẻ hơn nhiều so với nộp đơn nhãn hiệu. Người mới khởi nghiệp thường làm những việc này trước, có khi không bao giờ nộp đơn. Vì vậy, một cái tên trùng nhãn của bạn có thể đã hoạt động trên mạng vài năm mà không hề hiện trên cơ sở dữ liệu nhãn hiệu.
Mỗi chỗ có cách đặt tên riêng. Tên doanh nghiệp có phần loại hình và phần tên riêng; tên miền không có dấu, không có khoảng trắng; tên gian hàng và tên trang thì tự do hơn nhiều. Danh sách từ khoá canh nhãn bạn đã có dùng được phần lớn, nhưng cần thêm các dạng viết không dấu, dính liền, và các hậu tố người ta hay thêm như "official", "store", "vn".
Điều quan trọng là phân biệt mức độ. Một tên miền trùng nhưng không có trang web nào là chuyện khác với một gian hàng trùng tên đang bán đúng loại hàng của bạn. Canh rộng nhưng chỉ hành động ở những trường hợp có tác động thực tế.
Một lưu ý về cách tra: kết quả tìm kiếm trên sàn và mạng xã hội thay đổi theo người tìm, theo vị trí và theo lịch sử tìm kiếm. Hai người tra cùng một chữ có thể thấy hai danh sách khác nhau. Nếu muốn so sánh giữa các lần tra, nên tra cùng một cách, cùng một tài khoản hoặc ở chế độ không đăng nhập, và ghi lại cách tra đó.
Tên doanh nghiệp mới thành lập
Thông tin đăng ký doanh nghiệp được công khai trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, cho phép tra theo tên. Bạn tra phần lõi nhãn của mình định kỳ để xem có doanh nghiệp nào mới thành lập với tên trùng hoặc gần. Hộ kinh doanh thường khó tra tập trung hơn doanh nghiệp, nên phần này chủ yếu bắt được công ty. Với hộ kinh doanh, nguồn phát hiện chủ yếu vẫn là thị trường và mạng xã hội.
Tên doanh nghiệp và nhãn hiệu là hai thứ khác nhau về pháp lý: đăng ký được tên doanh nghiệp không có nghĩa là được dùng tên đó làm nhãn cho hàng hoá. Tuy nhiên, pháp luật doanh nghiệp không cho đặt tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp của người khác, và chủ nhãn hiệu có cơ chế đề nghị buộc doanh nghiệp vi phạm đổi tên. Thủ tục đó nặng hơn việc canh nhiều và nên làm cùng người làm nghề.
Khi gặp một doanh nghiệp mới trùng tên, hãy xem ngành nghề đăng ký và xem họ đã thực sự hoạt động chưa. Doanh nghiệp đăng ký ngành nghề trùng với hàng hoá của bạn và bắt đầu bán hàng mang tên đó là trường hợp cần chú ý; doanh nghiệp ở lĩnh vực xa và chưa hoạt động thì thường chỉ cần ghi nhận và xem lại sau.
Tên miền
Tên miền quốc gia đuôi .vn do Trung tâm Internet Việt Nam quản lý, có công cụ tra cứu xem tên miền đã có người đăng ký chưa. Tên miền quốc tế như .com tra qua các công cụ tra cứu thông tin chủ thể tên miền. Bạn tra tên nhãn ở dạng không dấu, dính liền, và các biến thể gần.
Nhiều chủ nhãn nhỏ đăng ký phòng thủ vài tên miền chính để giảm rủi ro: tên nhãn với đuôi .vn, .com.vn và .com. Việc này rẻ hơn rất nhiều so với tranh chấp về sau. Những biến thể gõ nhầm, ký tự đồng dạng là mảng riêng, chủ yếu cần quan tâm khi nhãn của bạn đã có lượng khách lớn trên mạng.
Gặp tên miền trùng, hãy xem nó đang dùng vào việc gì: không có nội dung, trang đỗ chờ bán, trang của một doanh nghiệp ở lĩnh vực khác, hay trang bán hàng giống của bạn. Chỉ trường hợp cuối, và trường hợp có dấu hiệu giả mạo để lừa khách, mới cần hành động ngay. Các thủ tục đòi lại tên miền có quy trình riêng, nên hỏi người làm nghề trước khi bắt đầu.
Gian hàng trên sàn và trang mạng xã hội
Tìm theo tên trên từng sàn chính. Mỗi sàn có ô tìm cửa hàng và tìm sản phẩm. Tra phần lõi nhãn của bạn ở cả hai, vì có người đặt tên gian hàng khác nhưng đặt tên sản phẩm chứa nhãn của bạn.
Tìm trên mạng xã hội theo tên trang và tên nhóm. Trang bán hàng, nhóm mua bán, tài khoản cá nhân dùng tên nhãn làm tên hiển thị. Chú ý những trang dùng ảnh sản phẩm của bạn hoặc tự giới thiệu là đại lý chính thức.
Phân biệt người bán hàng thật của bạn. Nhiều gian hàng mang tên nhãn của bạn có thể là đại lý thật hoặc người bán lại hàng thật. Đối chiếu với danh sách đại lý trước khi đánh giá.
Ghi lại đường dẫn và ảnh chụp có thời gian. Gian hàng và trang trên mạng có thể đổi tên hoặc biến mất nhanh. Ghi ngày, tên hiển thị, mô tả ngắn và ảnh chụp màn hình ngay khi phát hiện.
Dùng cơ chế báo cáo của nền tảng khi phù hợp. Các sàn và mạng xã hội lớn có quy trình tiếp nhận khiếu nại về nhãn hiệu, thường yêu cầu bạn đã có văn bằng. Đọc kỹ điều kiện của từng nền tảng trước khi gửi.
Khi tên trùng thuộc về người đến trước bạn
Canh tên trùng không có nghĩa là mọi tên trùng đều sai. Một doanh nghiệp có thể đã dùng tên đó làm tên thương mại từ trước khi bạn nộp đơn nhãn hiệu. Theo pháp luật sở hữu trí tuệ, quyền đối với tên thương mại được xác lập trên cơ sở sử dụng hợp pháp, không cần đăng ký như nhãn hiệu. Một tên miền có thể đã được đăng ký nhiều năm trước khi nhãn của bạn ra đời. Trong những trường hợp này, việc bạn có văn bằng chưa chắc đã cho bạn quyền đòi người kia đổi tên.
Vì vậy, khi gặp một tên trùng, ngoài việc ghi ngày bạn phát hiện, hãy cố tìm hiểu ngày người kia bắt đầu dùng: ngày thành lập doanh nghiệp, ngày đăng ký tên miền, bài đăng đầu tiên của trang. Nếu họ có trước, phản ứng phù hợp thường là tìm cách cùng tồn tại, chẳng hạn hai bên thống nhất phạm vi, cách trình bày để khách không nhầm, thay vì gửi yêu cầu đổi tên.
Thông tin này cũng cảnh báo ngược lại cho bạn. Nếu một tên có từ trước của người khác ở cùng lĩnh vực, chính văn bằng của bạn có thể bị xem xét lại khi họ yêu cầu. Hiểu cả hai phía giúp bạn chọn đúng mức phản ứng, và tránh mở ra một tranh chấp mà mình không chắc thắng.
Lịch tra gọn cho bốn chỗ
Bảng dưới gợi ý nhịp tra cho một chủ nhãn nhỏ bán cả trực tiếp lẫn trực tuyến. Điều chỉnh theo kênh bán thực tế của bạn.
| Chỗ canh | Cách tra | Nhịp gợi ý | Ưu tiên khi gặp |
|---|---|---|---|
| Tên doanh nghiệp | Tra phần lõi nhãn trên cổng đăng ký doanh nghiệp | Mỗi quý | Ngành nghề trùng và đã hoạt động |
| Tên miền | Tra các đuôi chính và vài biến thể gần | Nửa năm | Có trang bán hàng giống của bạn hoặc giả mạo |
| Gian hàng trên sàn | Tìm tên gian hàng và tên sản phẩm trên các sàn chính | Mỗi tháng | Bán đúng loại hàng của bạn, tự nhận là chính hãng |
| Trang mạng xã hội | Tìm tên trang, tên nhóm, tên tài khoản | Mỗi tháng | Dùng ảnh sản phẩm của bạn, tự nhận là đại lý |
Nếu thời gian ít, ưu tiên hai dòng cuối, vì đó là nơi khách của bạn trực tiếp gặp tên na ná. Tên doanh nghiệp và tên miền thay đổi chậm hơn, có thể tra thưa hơn mà không mất nhiều. Khi bạn mở thêm kênh bán mới, chẳng hạn một sàn mới hay một mạng xã hội mới, thêm dòng tương ứng vào bảng ngay từ đầu.
Gặp tên trùng: các bước xử lý ban đầu
Khi một lần tra cho ra kết quả đáng chú ý, làm theo thứ tự sau trước khi quyết định hành động.
- Lưu lại thông tin và ảnh chụp có ngày giờ, ghi vào sổ theo dõi.
- Xác định đây là trường hợp nào: người bán hàng thật của bạn, người dùng tên riêng na ná, hay có dấu hiệu giả mạo.
- Kiểm tình trạng nhãn của bạn: đã có văn bằng chưa, danh mục có phủ loại hàng hoá, dịch vụ người kia đang bán không.
- Với trường hợp nhẹ, như tên doanh nghiệp ở lĩnh vực xa hay tên miền không dùng, ghi nhận và hẹn xem lại.
- Với trường hợp có tác động, cân nhắc liên hệ lịch sự, báo cáo qua cơ chế của nền tảng, hoặc hỏi người làm nghề về các bước chính thức.
- Theo dõi kết quả và cập nhật sổ cho tới khi trường hợp được đóng.
Tách bước phân loại khỏi bước hành động giúp bạn tránh hai sai lầm phổ biến: phản ứng quá mạnh với một trường hợp vô hại, và bỏ qua một trường hợp nghiêm trọng chỉ vì nó trông giống những trường hợp vô hại đã gặp.
Câu hỏi thường gặp
Người khác đăng ký tên doanh nghiệp trùng nhãn hiệu của mình có được không?
Đăng ký tên doanh nghiệp và đăng ký nhãn hiệu là hai thủ tục khác nhau, nên tên doanh nghiệp trùng có thể được chấp nhận lúc đầu. Tuy nhiên pháp luật không cho đặt tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, và chủ nhãn đã có văn bằng có thể đề nghị buộc đổi tên theo thủ tục.
Có nên đăng ký trước các tên miền trùng nhãn của mình không?
Với những đuôi chính như .vn, .com.vn và .com thì nên, vì chi phí thấp hơn nhiều so với tranh chấp sau này. Không cần đăng ký mọi biến thể; chọn vài tên miền khách hàng có khả năng gõ nhất.
Gian hàng trên sàn mang tên nhãn của mình nhưng bán hàng thật thì sao?
Nếu họ bán hàng thật chưa bị thay đổi, đó thường là chuyện quản lý kênh phân phối hơn là xâm phạm nhãn hiệu. Tuy vậy, nếu họ tự nhận là cửa hàng chính hãng khi không phải, bạn có thể đề nghị họ sửa cách giới thiệu.
Báo cáo vi phạm nhãn hiệu trên sàn có cần văn bằng không?
Phần lớn các sàn và mạng xã hội yêu cầu bạn chứng minh quyền với nhãn, thường bằng văn bằng bảo hộ. Nếu nhãn của bạn đang chờ cấp, khả năng được chấp nhận thấp hơn; đọc kỹ điều kiện của từng nền tảng.
Canh bốn chỗ này có tốn nhiều thời gian không?
Với một hai nhãn và lịch tra như gợi ý, mỗi tháng thường chỉ mất khoảng một giờ cho sàn và mạng xã hội, cộng thêm ít thời gian mỗi quý cho tên doanh nghiệp và tên miền. Thời gian tăng khi nhãn của bạn nổi tiếng hơn và bị nhái nhiều hơn.