Khi thấy một đơn nhãn hiệu của người khác giống nhãn của mình trên công báo, ngày công bố đơn ghi trong mục đó là mốc quyết định: từ mốc này bạn có thể gửi ý kiến người thứ ba cho Cục cân nhắc, và trong một thời hạn nhất định tính từ mốc này bạn có thể nộp phản đối đơn theo thủ tục chính thức. Qua thời hạn phản đối, con đường còn lại thường dài và tốn kém hơn.
Bài này không hướng dẫn soạn hồ sơ phản đối; đó là việc nên làm cùng người có nghề. Bài chỉ giúp bạn đọc đúng mốc trên công báo, hiểu hai lối đi khác nhau ra sao, và biết cần làm gì trong mấy ngày đầu sau khi phát hiện để không lỡ thời hạn. Các con số thời hạn cụ thể cần đối chiếu bản hợp nhất Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành.
Vì sao ngày công bố quan trọng hơn ngày bạn phát hiện
Nhiều chủ nhãn nhỏ tính thời gian từ lúc mình nhìn thấy đơn: "mới biết hôm qua, chắc còn thời gian". Pháp luật không tính như vậy. Thời hạn để bên thứ ba lên tiếng về một đơn được tính theo các mốc thủ tục của chính đơn đó, mà mốc đầu tiên là ngày công bố. Bạn phát hiện muộn ba tháng thì thời gian còn lại của bạn cũng ngắn đi ba tháng.
Công báo cho bạn mốc này một cách rõ ràng. Trong mục công bố đơn, dòng ngày công bố (thường mang mã 441 hoặc mã tương đương) ghi ngày cụ thể. Bạn ghi ngày này ra trước khi làm bất cứ việc gì khác, kèm số đơn, tên chủ đơn, số kỳ công báo và trang.
Lý do pháp luật đặt mốc theo ngày công bố khá dễ hiểu: công bố là lúc mọi người có thể biết. Ai có quyền lợi liên quan đều có cùng một cơ hội, không phụ thuộc vào việc người đó có đọc công báo hay không. Điều này nghe khắt khe, nhưng nó buộc chủ nhãn tự canh nhãn của mình, chứ không trông chờ Cục hay người khác báo giúp.
Hệ quả thực tế: nếu nhãn của bạn có giá trị với việc kinh doanh, bạn cần một nhịp đọc công báo đều đặn trong nhóm hàng của mình, hoặc thuê người làm việc đó. Không có nhịp này, bạn thường chỉ biết đến đơn của người khác khi nó đã thành văn bằng.
Hai lối đi trong khi đơn còn chờ
Từ khi đơn được công bố đến khi Cục ra quyết định, bên thứ ba có hai cách chính để lên tiếng. Chúng khác nhau về tính chất, thời hạn và mức ràng buộc với Cục.
| Tiêu chí | Ý kiến người thứ ba | Phản đối đơn |
|---|---|---|
| Tính chất | Cung cấp thông tin để Cục tham khảo khi thẩm định | Thủ tục chính thức, Cục phải xem xét và có kết luận |
| Ai được gửi | Bất kỳ ai | Người có căn cứ phản đối theo luật |
| Thời hạn | Từ ngày công bố đến trước khi Cục ra quyết định | Một khoảng thời gian tính từ ngày công bố, ngắn hơn nhiều; đối chiếu luật hiện hành |
| Phí | Thường không thu phí | Có phí theo quy định hiện hành |
| Chủ đơn có được trả lời không | Cục có thể chuyển thông tin cho chủ đơn | Chủ đơn được thông báo và có cơ hội phản hồi |
| Bạn có được báo kết quả không | Không bắt buộc | Có, theo thủ tục giải quyết phản đối |
Thủ tục phản đối đơn được tách riêng rõ hơn từ lần sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ năm 2022. Trước đó, ranh giới giữa "ý kiến" và "phản đối" không rõ như bây giờ, nên bài viết cũ trên mạng có thể mô tả khác. Khi cần làm thật, đối chiếu bản hợp nhất hiện hành.
Bốn câu hỏi trước khi lo về một đơn của người khác
Không phải đơn nào có tên na ná nhãn của bạn cũng đáng dốc sức. Trước khi tính đường ý kiến hay phản đối, tự trả lời bốn câu dưới đây bằng chính thông tin trên mục công bố. Trả lời "có" càng nhiều, đơn đó càng cần được xem nghiêm túc.
- Phần riêng biệt có giống không? Bỏ qua chữ mô tả sản phẩm, tên địa danh, chữ chung của ngành; so phần tên riêng và hình đặc trưng của hai nhãn về cách viết, cách đọc và ý nghĩa.
- Mặt hàng có gần nhau không? Đọc danh mục cụ thể sau số nhóm, không dừng ở số nhóm. Cùng loại hàng, cùng kênh bán, cùng khách hàng là dấu hiệu đáng chú ý.
- Bạn có quyền đi trước không? Văn bằng hoặc đơn của bạn có ngày nộp sớm hơn, hoặc bạn đã dùng nhãn rộng rãi từ trước, có bằng chứng.
- Có dấu hiệu bên kia biết nhãn của bạn không? Họ từng là đại lý, nhà cung cấp, nhân viên cũ, hay cùng khu chợ, cùng sàn. Điều này không tự quyết định kết quả, nhưng thường làm hồ sơ của bạn mạnh hơn.
Nếu cả bốn câu đều là "không", bạn có thể chỉ cần ghi lại và theo dõi. Nếu có hai câu trở lên là "có", đó là lúc nên tính thời hạn và chuẩn bị chứng cứ ngay, đừng đợi đơn kia tới bước cấp văn bằng mới bắt đầu nghĩ.
Chọn lối nào: vài cân nhắc thực tế
Ý kiến người thứ ba hợp khi bạn có thông tin rõ ràng mà Cục có thể chưa biết, ví dụ một nhãn có trước của bạn mà thẩm định viên có thể bỏ sót, hoặc tài liệu cho thấy dấu hiệu trong đơn là tên gọi thông thường của ngành. Gửi ý kiến tốn ít công, nhưng bạn không kiểm soát được Cục sẽ dùng thông tin đó ra sao.
Phản đối hợp khi đơn kia đụng trực tiếp tới nhãn của bạn, cùng hoặc gần cùng mặt hàng, và bạn muốn có một kết luận chính thức. Phản đối đòi hỏi hồ sơ chặt, lập luận và chứng cứ, nhưng đổi lại bạn có tiếng nói trong quá trình xử lý.
Không làm gì hợp khi nhãn chỉ giống ở phần mô tả, khác nhóm hàng xa, hoặc bạn đánh giá rủi ro thấp. Không làm gì cũng là một quyết định, miễn là bạn ghi lại lý do để sau này không phải nghĩ lại từ đầu.
Có thể làm cả hai trong một số tình huống: gửi ý kiến sớm khi chưa đủ hồ sơ, rồi nộp phản đối khi đã chuẩn bị xong, miễn là vẫn trong thời hạn. Cách kết hợp nào hợp lý tuỳ vụ việc, nên bàn với người làm nghề.
Đừng chọn theo cảm xúc. Thấy tên giống tên mình dễ nổi nóng, nhưng điều Cục xét là khả năng gây nhầm lẫn trên thị trường, không phải ai có tên trước trong lòng khách quen của bạn.
Mấy ngày đầu sau khi phát hiện
Thời hạn phản đối có giới hạn, nên những ngày đầu quyết định nhiều nhất. Danh sách dưới không thay cho tư vấn, nhưng giúp bạn không mất thời gian vào việc vô ích.
- Ghi ngày công bố, số đơn, tên chủ đơn, số kỳ và trang công báo. Tính ngày cuối của thời hạn phản đối theo quy định hiện hành và ghi to vào lịch.
- Lưu trang công báo, kèm ảnh chụp hồ sơ đơn trên cơ sở dữ liệu tra cứu (trạng thái, danh mục).
- So sánh sơ bộ: mẫu nhãn, cách đọc, ý nghĩa, danh mục hàng hoá của đơn kia với văn bằng hoặc đơn của bạn.
- Gom bằng chứng về quyền của bạn: văn bằng hoặc đơn có trước, bằng chứng sử dụng nhãn trên thị trường, mức độ được biết đến.
- Gom bằng chứng về phía đơn kia nếu có, ví dụ bên nộp đơn từng là đại lý, nhà phân phối hay đối tác của bạn.
- Quyết định trong khoảng thời gian còn rộng rãi: gửi ý kiến, nộp phản đối, hay chỉ theo dõi.
Nếu bạn không chắc nhãn có đủ giống để phản đối, hay căn cứ nào phù hợp, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn hoặc nhờ người làm nghề đại diện sở hữu công nghiệp xem trước khi hết thời hạn. Những câu hỏi kiểu này cần nhìn cụ thể hai nhãn, khó trả lời chung.
Qua thời hạn thì sao
Lỡ thời hạn phản đối không có nghĩa là hết đường. Bạn vẫn có thể gửi ý kiến người thứ ba nếu Cục chưa ra quyết định. Và nếu đơn kia đã được cấp văn bằng, pháp luật cho phép yêu cầu chấm dứt hoặc huỷ bỏ hiệu lực văn bằng trong những trường hợp và thời hạn nhất định. Những thủ tục này đã được trình bày ở các trang chuyên về tranh chấp nhãn hiệu.
Nhưng cần thấy rõ cái giá của việc chậm. Khi văn bằng đã cấp, bên kia có một giấy tờ chính thức để đưa cho sàn thương mại điện tử, cho đối tác, cho cơ quan quản lý thị trường. Bạn có thể phải giải thích cho nhiều người vì sao bạn mới là người dùng trước, trong khi thủ tục huỷ bỏ diễn ra song song và thường mất thời gian.
Ngoài ra, bằng chứng càng để lâu càng khó gom. Hoá đơn cũ bị thất lạc, nhân viên cũ nghỉ việc, trang bán hàng cũ bị xoá. Vì vậy ngay cả khi bạn chọn chưa làm gì, hãy lưu bằng chứng về việc sử dụng nhãn của mình từ thời điểm phát hiện.
Góc nhìn từ phía chủ đơn bị phản đối
Công bằng mà nói, mốc ngày công bố cũng quan trọng với chính bạn khi bạn là chủ đơn. Từ ngày đơn của bạn được công bố, người khác có thể gửi ý kiến hoặc phản đối. Bạn nên biết khoảng thời gian này để không bất ngờ khi nhận thông báo từ Cục.
Nếu đơn của bạn bị phản đối, đó chưa phải là kết luận. Bạn sẽ có cơ hội trình bày, cung cấp chứng cứ về việc sử dụng, giải thích vì sao nhãn không gây nhầm lẫn. Đừng phớt lờ thông báo, cũng đừng trả lời theo kiểu cãi nhau; văn bản trả lời nên đi thẳng vào căn cứ mà bên phản đối nêu.
Trong cả hai vai, ngày công bố là con số đầu tiên bạn cần ghi vào hồ sơ. Một bảng theo dõi tốt luôn có cột này, cho đơn của mình lẫn những đơn của người khác mà bạn đang canh.
Câu hỏi thường gặp
Ý kiến người thứ ba có làm Cục từ chối đơn của người khác không?
Không trực tiếp. Ý kiến là thông tin để Cục tham khảo trong thẩm định. Nếu thông tin có căn cứ và liên quan, Cục có thể dùng khi đánh giá đơn, nhưng quyết định vẫn thuộc về Cục theo tiêu chí bảo hộ.
Thời hạn phản đối đơn nhãn hiệu là bao lâu?
Thời hạn được tính từ ngày công bố đơn và ngắn hơn nhiều so với toàn bộ thời gian thẩm định. Số tháng cụ thể bạn đối chiếu bản hợp nhất Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành hoặc hỏi bộ phận tiếp nhận của Cục.
Không có văn bằng thì có phản đối được đơn của người khác không?
Có thể, tuỳ căn cứ. Ngoài văn bằng, người có đơn nộp trước, người đã sử dụng rộng rãi nhãn, hoặc chủ nhãn nổi tiếng có thể có căn cứ. Mỗi căn cứ cần chứng cứ riêng, nên hỏi người làm nghề.
Gửi ý kiến người thứ ba có cần nêu tên mình không?
Văn bản gửi Cục cần có thông tin người gửi để Cục xác định nguồn. Bạn chuẩn bị văn bản ngắn gọn, nêu số đơn, lý do và tài liệu kèm theo, gửi qua kênh tiếp nhận chính thức của Cục.
Phát hiện đơn tương tự khi đơn đó đã được cấp văn bằng thì làm gì?
Lúc này không còn phản đối đơn. Bạn xem xét yêu cầu chấm dứt hoặc huỷ bỏ hiệu lực văn bằng nếu có căn cứ và còn thời hạn. Đây là thủ tục phức tạp hơn, nên chuẩn bị chứng cứ kỹ và có người làm nghề đi cùng.