Khi phát hiện một đơn nhãn hiệu của người khác na ná nhãn của bạn và đơn đó chưa được cấp văn bằng, bạn thường có hai đường chính: gửi ý kiến người thứ ba để cung cấp thông tin cho Cục khi thẩm định, hoặc nộp đơn phản đối để trở thành một bên trong thủ tục xem xét đơn đó. Hai đường này khác nhau về vai trò của bạn, mức độ ràng buộc, chứng cứ phải chuẩn bị và thời điểm được phép làm.
Bài này không hướng dẫn soạn hồ sơ phản đối chi tiết; phần đó nên làm cùng người làm nghề. Mục tiêu ở đây là giúp chủ nhãn nhỏ cân nhắc nhanh nên đi đường nào, cần chuẩn bị gì trước khi quyết định, và vì sao thời điểm phát hiện lại quan trọng. Các quy định về thời hạn và phí có thể được sửa đổi, nên mọi con số cụ thể bạn cần đối chiếu với quy định hiện hành tại thời điểm làm.
Hai đường khác nhau ở chỗ nào
Luật Sở hữu trí tuệ sau lần sửa đổi năm 2022 phân biệt khá rõ ý kiến của người thứ ba với thủ tục phản đối đơn. Bảng dưới tóm tắt khác biệt ở mức nguyên lý.
| Khía cạnh | Ý kiến người thứ ba | Phản đối đơn |
|---|---|---|
| Bản chất | Cung cấp thông tin để Cục tham khảo khi thẩm định | Yêu cầu Cục xem xét không cấp văn bằng cho đơn, có lập luận và chứng cứ |
| Vai trò của bạn | Người cung cấp thông tin, không phải một bên của thủ tục | Một bên trong thủ tục, có trao đổi lập luận với người nộp đơn |
| Thời điểm | Trong thời gian đơn đang được xử lý, trước khi có quyết định cấp hoặc từ chối | Trong một thời hạn tính từ ngày công bố đơn; đối chiếu quy định hiện hành |
| Chi phí nhà nước | Đối chiếu quy định hiện hành | Có phí, lệ phí theo quy định |
| Chứng cứ | Nêu căn cứ và tài liệu bạn có | Cần chứng minh căn cứ phản đối đầy đủ, có hệ thống |
| Kết quả | Cục cân nhắc; bạn không chắc được thông báo chi tiết | Cục xem xét, ra kết luận về yêu cầu phản đối |
Cách hiểu đơn giản: ý kiến người thứ ba là "báo cho Cục biết có vấn đề", còn phản đối là "đề nghị Cục xử lý vấn đề và mình tham gia tới cùng". Đường thứ hai mạnh hơn nhưng cũng nặng hơn về công sức và trách nhiệm chứng minh.
Khi nào ý kiến người thứ ba là đủ
Nhãn của bạn đã có văn bằng hoặc đơn nộp sớm hơn rõ ràng. Thẩm định viên vốn đã phải so đơn mới với các quyền có trước. Ý kiến của bạn chủ yếu giúp chắc chắn rằng nhãn của bạn được đưa vào so sánh và các điểm giống được nêu rõ.
Mức giống khá rõ và hàng hoá trùng hoặc gần. Khi lập luận đơn giản, không cần nhiều chứng cứ về sử dụng hay danh tiếng, một văn bản ngắn gọn nêu số văn bằng hoặc số đơn của bạn, chỉ ra điểm giống về chữ, cách đọc, hàng hoá thường là đủ để Cục lưu ý.
Bạn muốn giữ chi phí và công sức thấp. Ý kiến người thứ ba không đòi hỏi bạn theo đuổi một thủ tục nhiều vòng. Với chủ nhãn nhỏ, đây là cách phản ứng hợp lý cho phần lớn các đơn đáng ngại nhưng không quá nghiêm trọng.
Bạn chưa chắc người nộp đơn có ý xấu. Nhiều đơn na ná là do vô tình. Một ý kiến gửi Cục đủ để vấn đề được xem xét mà không biến chuyện thành tranh chấp giữa hai bên.
Khi nào nên tính đến phản đối đơn
Nhãn của bạn chưa có văn bằng nhưng đã được dùng và có tiếng trên thị trường. Khi căn cứ của bạn không chỉ là một văn bằng có trước mà còn là quá trình sử dụng, danh tiếng hoặc quan hệ với người nộp đơn, lập luận phức tạp hơn và cần được trình bày đầy đủ.
Có dấu hiệu người nộp đơn biết nhãn của bạn. Ví dụ giả định: người nộp đơn là cựu đại lý, cựu nhân viên, hoặc đối tác từng nhận hàng của bạn. Luật hiện hành có tính đến các đơn nộp với dụng ý không trung thực; những trường hợp này cần chứng cứ về mối quan hệ và nên đi đường chính thức.
Đơn đó đe doạ trực tiếp hoạt động kinh doanh của bạn. Nếu được cấp, văn bằng của người kia có thể khiến bạn phải đổi tên hoặc bị khiếu nại trên sàn. Khi rủi ro lớn như vậy, việc tham gia với tư cách một bên đáng công sức hơn.
Bạn muốn biết rõ kết quả và có quyền trình bày tiếp. Trong thủ tục phản đối, bạn được trao đổi lập luận và nhận kết luận về yêu cầu của mình, thay vì chỉ cung cấp thông tin rồi chờ.
Thời điểm: vì sao canh muộn là mất lựa chọn
Thời hạn phản đối tính từ ngày đơn được công bố, không tính từ ngày bạn phát hiện. Đây là lý do việc canh định kỳ quan trọng. Nếu bạn chỉ phát hiện đơn khi thời hạn đã trôi gần hết, bạn sẽ có rất ít thời gian để gom chứng cứ và tìm người làm nghề. Nếu thời hạn đã qua, đường phản đối không còn, và bạn chỉ còn những đường khác.
Ý kiến người thứ ba có khoảng thời gian rộng hơn: trong lúc đơn còn đang được xử lý, trước khi Cục ra quyết định cấp hoặc từ chối. Nhưng "rộng hơn" không có nghĩa là thong thả. Bạn không biết chính xác lúc nào thẩm định viên xem tới đơn đó; ý kiến tới sau khi đã có quyết định thì không còn tác dụng với đơn.
Vì vậy, ngay khi xác định một đơn thuộc diện cân nhắc hành động, hãy tra ngày công bố của nó và tính lùi. Ghi ngày cuối cùng có thể nộp phản đối, theo quy định hiện hành bạn đã đối chiếu, vào sổ theo dõi với chữ đậm. Khi thời gian còn ít, quyết định nhanh giữa hai đường quan trọng hơn việc soạn một văn bản hoàn hảo.
Chuẩn bị gì trước khi chọn đường
Dù chọn đường nào, những tài liệu dưới đây giúp bạn hoặc người làm nghề đánh giá nhanh. Gom chúng ngay cả trước khi quyết định:
- Số đơn hoặc số văn bằng của nhãn bạn, mẫu nhãn, danh mục hàng hoá dịch vụ, ngày nộp đơn và ngày ưu tiên nếu có.
- Thông tin đơn của người kia: số đơn, mẫu nhãn, danh mục, ngày nộp, ngày công bố, chủ đơn. Lưu ảnh chụp trang tra cứu kèm ngày giờ.
- Chứng cứ sử dụng nhãn của bạn có ghi ngày: hoá đơn bán hàng, bao bì, hình ảnh cửa hàng, trang bán hàng trực tuyến, hợp đồng với nhà phân phối.
- Chứng cứ về danh tiếng nếu có: bài báo, giải thưởng, số liệu doanh thu theo năm, quy mô kênh bán.
- Chứng cứ về mối quan hệ với người nộp đơn nếu có: hợp đồng đại lý, thư từ, hoá đơn giao hàng cho họ.
- Một bảng so sánh ngắn hai nhãn: chữ, cách đọc, ý nghĩa, phần hình, hàng hoá dịch vụ.
Chứng cứ phải là thật và giữ nguyên trạng. Không tạo tài liệu mới rồi ghi ngày cũ, không sửa hoá đơn. Ngoài việc trái luật, chứng cứ bị nghi ngờ sẽ làm hỏng cả lập luận vốn đúng của bạn.
Nếu đã lỡ thời điểm
Lỡ thời hạn phản đối nhưng đơn chưa có quyết định thì bạn vẫn có thể gửi ý kiến người thứ ba. Ý kiến tới muộn vẫn tốt hơn không có, nhất là khi căn cứ rõ ràng.
Nếu đơn đã được cấp văn bằng, đường còn lại thường là yêu cầu huỷ bỏ hiệu lực văn bằng dựa trên các căn cứ luật định, hoặc tuỳ tình huống là các biện pháp khác như xử lý xâm phạm nếu người kia dùng nhãn trên hàng hoá của bạn. Những đường này nặng hơn nhiều so với hai đường trước khi cấp, đòi hỏi chứng cứ chặt hơn và thường kéo dài hơn.
Đừng để việc lỡ một lần làm bạn bỏ việc canh. Ngược lại, đó là lý do để đặt lịch tra đều hơn và để mắt tới các đơn của cùng chủ đơn đó, vì người đã nộp một đơn na ná thường có thể nộp thêm.
Một việc nên làm ngay sau khi lỡ: ghi lại vì sao lỡ. Do lịch tra quá thưa, do danh sách từ khoá thiếu biến thể đó, hay do người phụ trách nghỉ mà không ai làm thay. Mỗi nguyên nhân có cách sửa riêng, và sửa đúng chỗ thì lần sau bạn không lỡ cùng một kiểu.
Khi nào cần người làm nghề
Ý kiến người thứ ba với lập luận đơn giản là việc chủ nhãn nhỏ có thể tự soạn. Phản đối đơn, đặc biệt khi căn cứ dựa trên sử dụng, danh tiếng hay dụng ý không trung thực, nên có người làm nghề đại diện sở hữu công nghiệp hoặc luật sư sở hữu trí tuệ tham gia. Họ biết cách cấu trúc lập luận theo các tiêu chí mà Cục áp dụng, và biết loại chứng cứ nào có sức nặng.
Cũng nên hỏi ý kiến người làm nghề khi bạn không chắc hai nhãn có đủ giống để đáng hành động, khi người nộp đơn là đối tác cũ và chuyện có thể dẫn tới tranh chấp hợp đồng, hoặc khi bạn chưa có đơn của mình và đang cân nhắc vừa nộp đơn vừa phản ứng. Nếu cần một ý kiến ban đầu để định hướng, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi quyết định thuê đại diện.
Về phía người nộp đơn kia, họ cũng có quyền trình bày. Một đơn na ná chưa chắc là xấu; có khi hai bên cùng tồn tại được với những điều chỉnh nhỏ về danh mục hoặc cách trình bày. Giữ thái độ trung lập ngay từ đầu giúp bạn giữ được lựa chọn thương lượng nếu chuyện đi theo hướng đó.
Câu hỏi thường gặp
Ý kiến người thứ ba có bắt buộc Cục phải từ chối đơn không?
Không. Ý kiến người thứ ba là nguồn thông tin để Cục tham khảo khi thẩm định. Cục vẫn đánh giá theo tiêu chí của luật; ý kiến có căn cứ rõ ràng sẽ được cân nhắc, nhưng quyết định cuối cùng thuộc về Cục.
Thời hạn phản đối đơn nhãn hiệu tính từ lúc nào?
Thời hạn phản đối được tính từ ngày đơn được công bố trên công báo sở hữu công nghiệp, không tính từ ngày bạn phát hiện. Số ngày cụ thể bạn cần đối chiếu với quy định hiện hành tại thời điểm nộp, vì quy định có thể được sửa đổi.
Nhãn của mình chưa đăng ký thì có phản đối được không?
Tuỳ căn cứ. Nếu nhãn của bạn chưa có đơn hay văn bằng, bạn khó dựa vào quyền có trước, nhưng một số căn cứ khác như danh tiếng hoặc dụng ý không trung thực của người nộp đơn có thể được xem xét. Trường hợp này nên hỏi người làm nghề, và thường nên nộp đơn cho nhãn của mình sớm.
Gửi ý kiến người thứ ba có cần qua đại diện sở hữu công nghiệp không?
Với cá nhân, tổ chức Việt Nam thì không bắt buộc, bạn có thể tự gửi. Tuy nhiên, nếu lập luận phức tạp hoặc nhãn quan trọng, nhờ người làm nghề soạn giúp sẽ tăng khả năng ý kiến được trình bày đúng trọng tâm.
Đơn của người kia đã được cấp văn bằng thì còn làm gì được?
Bạn có thể xem xét yêu cầu huỷ bỏ hiệu lực văn bằng nếu có căn cứ luật định, hoặc các biện pháp khác tuỳ tình huống. Những đường này nặng hơn nhiều so với phản ứng khi đơn còn chờ, nên cần đánh giá kỹ cùng luật sư trước khi bắt đầu.
Có nên liên hệ trực tiếp người nộp đơn trước khi gửi gì cho Cục không?
Có thể, nếu bạn tin người kia nộp đơn vô tình và có khả năng thương lượng. Nhưng đừng để cuộc trao đổi làm trôi thời hạn phản đối. Giữ lời lẽ đúng mực, lưu lại thư từ, và song song chuẩn bị chứng cứ như thể sẽ phải gửi Cục.